09/09/21  ━━   4 min read

Η Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς καθιερώθηκε το 1999 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Καρδιάς, με την υποστήριξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Έχει στόχο να ευαισθητοποιήσει το παγκόσμιο κοινό για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία τείνουν να μετατραπούν σε “πανδημία” για τον πλανήτη, αφού πλέον αγγίζουν και τους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών. 

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα συμπεριλαμβάνουν τις διαταραχές που προσβάλλουν την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, όπως π.χ. η στεφανιαία νόσος, οι αρρυθμίες κ.α.

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, η καρδιαγγειακή νόσος είναι η πρωταρχική αιτία θανάτου παγκοσμίως, αντιπροσωπεύοντας άνω του 31,5% των αιτιών ολικής θνησιμότητας.

Οι πιο σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων συμπεριλαμβάνουν:

  • Κάπνισμα
  • Παχυσαρκία
  • Δυσλυπιδαιμίες
  • Καθιστική ζωή
  • Αρτηριακή υπέρταση
  • Σακχαρώδης διαβήτης

Αξίζει να σημειωθεί πως τα άτομα που έχουν κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα ή έναν από τους προαναφερθέντες παράγοντες κινδύνου, είναι πιο ευάλωτα στη λοίμωξη COVID-19.

Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να υπολογισθεί η πιθανότητα ενός ατόμου να εμφανίσει καρδιαγγειακή νόσο με βάση τους παράγοντες κινδύνου που έχει. Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει για τον υπολογισμό του καρδιαγγειακού κινδύνου το HeartScore, το οποίο έχει τροποποιηθεί κατάλληλα για τον ελληνικό πληθυσμό. Στην προκειμένη περίπτωση υπολογίζεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος με βάση το αν ο ασθενής καπνίζει ή όχι, την τιμή της συστολικής του πίεσης και την τιμή της ολικής του χοληστερόλης, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα:

Καρδιαγγειακά νοσήματα & διατροφή

Για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων συστήνεται:

  1. Η απώλεια βάρους, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
  2. Η διακοπή του καπνίσματος.
  3. Η συστηματική, καθημερινή φυσική δραστηριότητα συστήνεται (π.χ. γρήγορο περπάτημα, κολύμπι, ποδήλατο). Αρχικά ως στόχος για το περπάτημα τα 4400 μέχρι και τα 7000 βήματα, και στη συνέχεια εξατομικευμένα μπορούν να ενταχθούν ασκήσεις αερόβιες, αντιστάσεων και ευλυγισίας, πάντα με την κατάλληλη επίβλεψη.
  4. Η σωστή φαρμακευτική αγωγή, εφόσον κρίνεται απαραίτητη.
  5. Η υιοθέτηση υγιών διατροφικών συνηθειών.

Η διατροφή επηρεάζει την πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση, την βαρύτητα και την εξομάλυνση των περισσότερων παραγόντων κινδύνου όπως την παχυσαρκία, τις δυσλιπιδαιμίες, την αρτηριακή υπέρταση και τον σακχαρώδη διαβήτη.

Τα κύρια σημεία που πρέπει κάποιος να προσέξει στην διατροφή του τόσο για την πρόληψη όσο και για την αντιμετώπιση της καρδιοπάθειας, είναι τα εξής:

Να περιορίσει την πρόσληψη:

  1. κορεσμένων και τρανς λιπαρών
  2. κόκκινου κρέατος (1-2 φορές / εβδομάδα)
  3. επεξεργασμένου κρέατος και προϊόντων κρέατος
  4. γαλακτοκομικών προϊόντων που παρασκευάζονται με πλήρες γάλα
  5. τηγανητών τροφών
  6. τροφίμων και ποτών που περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης

Να αυξήσει την πρόσληψη:

  1. φρούτων 
  2. λαχανικών
  3. δημητριακών ολικής αλέσεως
  4. πουλερικών
  5. ψαριών
  6. ξηρών καρπών
  7. μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, δηλαδή ελαιόλαδου
  8. γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών

Επιστημονικά στοιχεία αναφέρουν ότι οι διατροφικές συνήθειες που πλησιάζουν το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση και άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως το υπερβολικό βάρος, η υπέρταση, ο διαβήτης και οι δυσλιπιδαιμίες, ενώ φαίνεται ακόμη και να προλαμβάνουν την εκδήλωση καρδιαγγειακής νόσου. 

Μεσογειακή διατροφή

Η Μεσογειακή διατροφή έχει μελετηθεί ευρέως για τις καρδιομεταβολικές της ιδιότητες και τα ευεργετικά αποτελέσματα που προσφέρει γενικότερα στην υγεία. 

Τα κύρια οφέλη της μεσογειακής διατροφής έναντι των καρδιαγγειακών νοσημάτων σχετίζονται με τη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, του λιπιδαιμικού προφίλ, του μεταβολισμού της γλυκόζης, των αρρυθμιών και του εντερικού μικροβιώματος. 

Αρκετές μελέτες και μετα-αναλύσεις κατέδειξαν ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα προέρχονται από τη συνεργιστική επίδραση ποικίλων θρεπτικών συστατικών της Μεσογειακής διατροφής και όχι από ένα μεμονωμένο συστατικό.

Τα κυριότερα ευεργετικά τρόφιμα της Μεσογειακής διατροφής είναι:

  • το ελαιόλαδο και η ελιά: βελτιώνουν σημαντικά την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία.
  • οι ξηροί καρποί, ειδικά τα φιστίκια και τα καρύδια: μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης CVD και βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ.
  • η μέτρια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών που έχουν υποστεί ζύμωση, κυρίως κόκκινου κρασιού και μπύρας: έχουν καρδιοπροστατευτική δράση λόγω αντιαιμοπεταλικών, αγγειοδιασταλτικών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων.
  • οι φυτικές ίνες από φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής αλέσεως και όσπρια: μειώνουν τη συγκέντρωση χοληστερόλης και βελτιώνουν την αρτηριακή πίεση.
  • τα αντιοξειδωτικά των φρούτων και λαχανικών, όπως ψευδάργυρος (Zn), σελήνιο (Se), Μαγνήσιο (Μg), βιταμίνες C και Ε: έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση.
  • πολλαπλές βιοδραστικές ενώσεις, όπως ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, λυκοπένιο και πολυφαινόλες: μειώνουν τα επίπεδα LDL και βελτιώνουν τους δείκτες φλεγμονής και οξειδωτικού στρες.
  • 2-3g φυτικών στερολών ή φυτοστερολών: μειώνουν την LDL κατά περίπου 6-15%.
  • το τσάι: βελτιώνει την αρτηριακή λειτουργία και μειώνει τη συγκέντρωση χοληστερόλης.

Πηγές:

  • Benjamin et al. Circulation 2017, Heart Disease and Stroke Statistics-2017 Update: A Report from the American Heart Association.
  • Casas et al. Int. J. Mol. Sci. 2018, Nutrition and Cardiovascular Health
  • Freeman et al. Journal of the American College of Cardiology 2018, A Clinician’s Guide for Trending Cardiovascular Nutrition Controversies, Part II

World Heart Federation: https://world-heart-federation.org/

Τσαγκατάκη Τσιρίγγα Μελίνα, MSc

Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Επιστημονική συνεργάτης Βιοκλινικής Αθηνών

Όμιλος Βιοϊατρικής

Ιωάννα Στεργίου MSc
Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Επιστημονική Συνεργάτης Bioiatriki+ Nutrition

09/09/21  ━━   4 min read

Η Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς καθιερώθηκε το 1999 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Καρδιάς, με την υποστήριξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Έχει στόχο να ευαισθητοποιήσει το παγκόσμιο κοινό για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία τείνουν να μετατραπούν σε “πανδημία” για τον πλανήτη, αφού πλέον αγγίζουν και τους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών. 

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα συμπεριλαμβάνουν τις διαταραχές που προσβάλλουν την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, όπως π.χ. η στεφανιαία νόσος, οι αρρυθμίες κ.α.

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, η καρδιαγγειακή νόσος είναι η πρωταρχική αιτία θανάτου παγκοσμίως, αντιπροσωπεύοντας άνω του 31,5% των αιτιών ολικής θνησιμότητας.

Οι πιο σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων συμπεριλαμβάνουν:

  • Κάπνισμα
  • Παχυσαρκία
  • Δυσλυπιδαιμίες
  • Καθιστική ζωή
  • Αρτηριακή υπέρταση
  • Σακχαρώδης διαβήτης

Αξίζει να σημειωθεί πως τα άτομα που έχουν κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα ή έναν από τους προαναφερθέντες παράγοντες κινδύνου, είναι πιο ευάλωτα στη λοίμωξη COVID-19.

Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να υπολογισθεί η πιθανότητα ενός ατόμου να εμφανίσει καρδιαγγειακή νόσο με βάση τους παράγοντες κινδύνου που έχει. Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει για τον υπολογισμό του καρδιαγγειακού κινδύνου το HeartScore, το οποίο έχει τροποποιηθεί κατάλληλα για τον ελληνικό πληθυσμό. Στην προκειμένη περίπτωση υπολογίζεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος με βάση το αν ο ασθενής καπνίζει ή όχι, την τιμή της συστολικής του πίεσης και την τιμή της ολικής του χοληστερόλης, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα:

Καρδιαγγειακά νοσήματα & διατροφή

Για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων συστήνεται:

  1. Η απώλεια βάρους, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
  2. Η διακοπή του καπνίσματος.
  3. Η συστηματική, καθημερινή φυσική δραστηριότητα συστήνεται (π.χ. γρήγορο περπάτημα, κολύμπι, ποδήλατο). Αρχικά ως στόχος για το περπάτημα τα 4400 μέχρι και τα 7000 βήματα, και στη συνέχεια εξατομικευμένα μπορούν να ενταχθούν ασκήσεις αερόβιες, αντιστάσεων και ευλυγισίας, πάντα με την κατάλληλη επίβλεψη.
  4. Η σωστή φαρμακευτική αγωγή, εφόσον κρίνεται απαραίτητη.
  5. Η υιοθέτηση υγιών διατροφικών συνηθειών.

Η διατροφή επηρεάζει την πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς μπορεί να επηρεάσει την εμφάνιση, την βαρύτητα και την εξομάλυνση των περισσότερων παραγόντων κινδύνου όπως την παχυσαρκία, τις δυσλιπιδαιμίες, την αρτηριακή υπέρταση και τον σακχαρώδη διαβήτη.

Τα κύρια σημεία που πρέπει κάποιος να προσέξει στην διατροφή του τόσο για την πρόληψη όσο και για την αντιμετώπιση της καρδιοπάθειας, είναι τα εξής:

Να περιορίσει την πρόσληψη:

  1. κορεσμένων και τρανς λιπαρών
  2. κόκκινου κρέατος (1-2 φορές / εβδομάδα)
  3. επεξεργασμένου κρέατος και προϊόντων κρέατος
  4. γαλακτοκομικών προϊόντων που παρασκευάζονται με πλήρες γάλα
  5. τηγανητών τροφών
  6. τροφίμων και ποτών που περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης

Να αυξήσει την πρόσληψη:

  1. φρούτων 
  2. λαχανικών
  3. δημητριακών ολικής αλέσεως
  4. πουλερικών
  5. ψαριών
  6. ξηρών καρπών
  7. μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, δηλαδή ελαιόλαδου
  8. γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών

Επιστημονικά στοιχεία αναφέρουν ότι οι διατροφικές συνήθειες που πλησιάζουν το πρότυπο της Μεσογειακής διατροφής συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση και άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως το υπερβολικό βάρος, η υπέρταση, ο διαβήτης και οι δυσλιπιδαιμίες, ενώ φαίνεται ακόμη και να προλαμβάνουν την εκδήλωση καρδιαγγειακής νόσου. 

Μεσογειακή διατροφή

Η Μεσογειακή διατροφή έχει μελετηθεί ευρέως για τις καρδιομεταβολικές της ιδιότητες και τα ευεργετικά αποτελέσματα που προσφέρει γενικότερα στην υγεία. 

Τα κύρια οφέλη της μεσογειακής διατροφής έναντι των καρδιαγγειακών νοσημάτων σχετίζονται με τη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, του λιπιδαιμικού προφίλ, του μεταβολισμού της γλυκόζης, των αρρυθμιών και του εντερικού μικροβιώματος. 

Αρκετές μελέτες και μετα-αναλύσεις κατέδειξαν ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα προέρχονται από τη συνεργιστική επίδραση ποικίλων θρεπτικών συστατικών της Μεσογειακής διατροφής και όχι από ένα μεμονωμένο συστατικό.

Τα κυριότερα ευεργετικά τρόφιμα της Μεσογειακής διατροφής είναι:

  • το ελαιόλαδο και η ελιά: βελτιώνουν σημαντικά την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία.
  • οι ξηροί καρποί, ειδικά τα φιστίκια και τα καρύδια: μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης CVD και βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ.
  • η μέτρια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών που έχουν υποστεί ζύμωση, κυρίως κόκκινου κρασιού και μπύρας: έχουν καρδιοπροστατευτική δράση λόγω αντιαιμοπεταλικών, αγγειοδιασταλτικών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων.
  • οι φυτικές ίνες από φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής αλέσεως και όσπρια: μειώνουν τη συγκέντρωση χοληστερόλης και βελτιώνουν την αρτηριακή πίεση.
  • τα αντιοξειδωτικά των φρούτων και λαχανικών, όπως ψευδάργυρος (Zn), σελήνιο (Se), Μαγνήσιο (Μg), βιταμίνες C και Ε: έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση.
  • πολλαπλές βιοδραστικές ενώσεις, όπως ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, λυκοπένιο και πολυφαινόλες: μειώνουν τα επίπεδα LDL και βελτιώνουν τους δείκτες φλεγμονής και οξειδωτικού στρες.
  • 2-3g φυτικών στερολών ή φυτοστερολών: μειώνουν την LDL κατά περίπου 6-15%.
  • το τσάι: βελτιώνει την αρτηριακή λειτουργία και μειώνει τη συγκέντρωση χοληστερόλης.

Πηγές:

  • Benjamin et al. Circulation 2017, Heart Disease and Stroke Statistics-2017 Update: A Report from the American Heart Association.
  • Casas et al. Int. J. Mol. Sci. 2018, Nutrition and Cardiovascular Health
  • Freeman et al. Journal of the American College of Cardiology 2018, A Clinician’s Guide for Trending Cardiovascular Nutrition Controversies, Part II

World Heart Federation: https://world-heart-federation.org/

Τσαγκατάκη Τσιρίγγα Μελίνα, MSc

Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Επιστημονική συνεργάτης Βιοκλινικής Αθηνών

Όμιλος Βιοϊατρικής

Ιωάννα Στεργίου MSc
Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Επιστημονική Συνεργάτης Bioiatriki+ Nutrition