03/01/22 ━━   4 min read

Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ονομάζεται η επαναλαμβανόμενη ροή του περιεχομένου του στομάχου (φαγητό, γαστρικό οξύ κ.α.) προς τον οισοφάγο ή και στον φάρυγγα, που προκαλεί βλάβες στο επιθηλιακό τοίχωμα του οισοφάγου και συμπτώματα όπως αδιαθεσία, πόνο και κάψιμο / καούρα στον θώρακα (heartburn), δυσπεψία, κάψιμο ή αίσθηση κόμπου στον λαιμό, δυσκαταποσία και δυσφαγία, έμετος, βραχνή φωνή ή ανεξήγητος βήχας, καθώς και όξινη / πικρή γεύση στο στόμα.

Η ΓΟΠ μπορεί να διερευνηθεί ενδοσκοπικά (γαστροσκόπηση). Εάν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω επιπλοκές (π.χ. οισοφαγίτιδα) και αναμφισβήτητα πλήττει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ατόμου.

Πιθανά αίτια ΓΟΠ

Η ΓΟΠ μπορεί να οφείλεται:

  • Στις διατροφικές επιλογές: Αυξημένη κατανάλωση λίπους, καρυκευμάτων, όξινων τροφίμων, σοκολάτας, καφέ, αλκοόλ, αναψυκτικών, όξινων χυμών, αλλά και τα μεγάλα γεύματα ή τα γεύματα πριν την κατάκλιση έχουν συνδυαστεί με την εμφάνιση της ΓΟΠ.
  • Στη φαρμακευτική αγωγή: Μερικά φάρμακα όπως η ασπιρίνη, κάποια αντιφλεγμονώδη και ορισμένα παυσίπονα μπορεί να εντείνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠ.
  • Σε διαφραγματοκήλη, όπου τμήμα του στομάχου μπαίνει μέσα στη θωρακική κοιλότητα μέσω του διαφράγματος, το οποίο διαχωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά. Αυτό μπορεί να προκαλέσει και να εντείνει την συμπτωματολογία της ΓΟΠ.
  • Σε καταστάσεις υγείας όπως ο χρόνιος βήχας, η δυσκοιλιότητα, η χρόνια αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση στην άρση βάρους, σκληρόδερμα, νόσοι του κολλαγόνου και το σύνδρομο Zollinger-Ellison που χαρακτηρίζεται από αυξημένη οξύτητα των γαστρικών υγρών.
  • Στην ανατομία του σώματος και σε συνδυασμό πάντα και με άλλους παράγοντες κινδύνου, η ΓΟΠ είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί.
  • Στο στρες, το οποίο εντείνει τα συμπτώματα παλινδρόμησης (χρόνια ΓΟΠ).
  • Στο κάπνισμα, το οποίο μπορεί να χαλαρώσει τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα, με αποτέλεσμα την ευκολότερη παλίνδρομη πορεία των γαστρικών οξέων ή της τροφής.
  • Στην εγκυμοσύνη: Οι ορμονικές μεταβολές επίσης επηρεάζουν τους μύες του πεπτικού σωλήνα, ενώ παράλληλα αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση καθώς το έμβρυο μεγαλώνει.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως το υπέρβαρο και η παχυσαρκία, που συσχετίζονται με λανθασμένες διατροφικές συνήθειες και απουσία σωματικής δραστηριότητας, σχετίζονται άμεσα με την ανάπτυξη της ΓΟΠ.

Διατροφική αντιμετώπιση της ΓΟΠ

Για τη διατροφική αλλά και πολύπλευρη αντιμετώπιση της ΓΟΠ, συστήνεται:

  • Απώλεια βάρους σε περίπτωση υπέρβαρου ή παχυσαρκίας, και βελτίωση διατροφικών συνηθειών.
  • Πολλά και μικρά γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας
  • Μάσηση με αργό ρυθμό.
  • Κατανάλωση τροφής σε αυστηρά καθιστή θέση.
  • Αποφυγή της κατάκλισης για 2-3 ώρες μετά το γεύμα, ανεξαρτήτως εάν θα κοιμηθείτε ή όχι.
  • Αποφυγή γευμάτων πολύ αργά το βράδυ.
  • Ελαφριά ανύψωση της κεφαλής κατά τον ύπνο.
  • Αποφυγή στενών ρούχων.
  • Διακοπή του καπνίσματος.
  • Διαχείριση και καταπολέμηση του στρες.
  • Προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής που προκάλεσε την παλινδρόμηση ή σύσταση φαρμακευτικής αγωγής προς ανακούφιση των συμπτωμάτων, από τον ιατρό.
  • Ένταξη της σωματικής δραστηριότητας στην καθημερινότητα, όχι όμως κοντά στα γεύματα.

Εστιάζοντας στη διατροφική παρέμβαση, οι συνιστώμενες αλλαγές στον τρόπο διατροφής υπό την επίβλεψη διαιτολόγου-διατροφολόγου περιλαμβάνουν συν τις άλλοις και την αποφυγή κάποιων τροφίμων, κατά κύριο λόγο τις περιόδους έξαρσης.

Συγκεκριμένα, τα παρακάτω τρόφιμα σημειώνονται προς αποφυγή:

  • Λίπος, λιπαρά τρόφιμα και τηγανητά φαγητά
  • Όξινες τροφές όπως ντομάτα, σάλτσες ντομάτας, εσπεριδοειδή και χυμοί αυτών κ.α.
  • Καρυκεύματα, ιδίως σε μεγάλη ποσότητα
  • Σοκολάτα, σιροπιαστά γλυκά
  • Καφές
  • Αναψυκτικά
  • Αλκοόλ, ιδίως σε μεγάλη ποσότητα
  • Δυόσμος, μέντα, σκόρδο και  κρεμμύδι

Στον παρακάτω πίνακα μπορείτε να δείτε αναλυτικά ανά ομάδα τροφίμων αυτά που πρέπει να αποφεύγετε και τις τροφές που μπορείτε εναλλακτικά να καταναλώνετε:

Ομάδες τροφίμων Αποφυγή Προτίμηση
Φρούτα Εσπεριδοειδή Όλα εκτός από τα εσπεριδοειδή
Λαχανικά Ντομάτα, τηγανητά, με κρέμα Βραστά, ψητά, ωμά λαχανικά χωρίς προσθήκη μπαχαρικών ή κρέμας
Δημητριακά, άμυλο Τηγανητά ή μαγειρεμένα με πολύ λίπος ή ντομάτα (π.χ. πουρές με βούτυρο ή πατάτες τηγανητές ή μακαρόνια με κρέμα γάλατος) Όλα τα υπόλοιπα
Κρέας, ψάρι Λιπαρά, προϊόντα κρέατος/ ψαριού (αλλαντικά, λουκάνικα, παστά), τηγανητά, μαγειρεμένα με πολύ λίπος ή ντομάτα Άπαχα ψητά, βραστά ή μαγειρευτά κρέατα/ ψάρια
Γαλακτοκομικά Πλήρη σε λιπαρά Χαμηλά σε λιπαρά
Γλυκά Σοκολάτα, σιροπιαστά, γλυκά πλούσια σε λιπαρά Γλυκά με λίγα λιπαρά, παγωμένο γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά με φρούτα, ζελέ φρούτων (όχι εσπεριδοειδών)
Λίπη Μεγάλες ποσότητες ζωικών ή φυτικών λιπών Μικρές ποσότητες κυρίως ελαιόλαδου
Αφεψήματα Δυόσμος, μέντα, καφές, μεγάλη ποσότητα αλκοόλ (ιδίως μπύρα), χυμοί εσπεριδοειδών, αναψυκτικά με ανθρακικό Χυμοί μη όξινων φρούτων, τσάι ή αφεψήματα βοτάνων χωρίς καφεΐνη (όχι μέντα)

Εάν υπάρχουν διατροφικές δυσκολίες, απευθυνθείτε στους κλινικούς διατροφολόγους του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, για τη βελτίωση του βάρους, της θρέψης και των διατροφικών συνηθειών, προς υποστήριξη της διαχείρισης της νόσου.

Πηγές:

Τσαγκατάκη Τσιρίγγα Μελίνα, MSc 

Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος 

Επιστημονική συνεργάτης Βιοκλινικής Αθηνών 

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος & Βιολόγος

Υπεύθυνη Bioiatriki+ Nutrition, Θεσσαλονίκη

Επιστημονική Συνεργάτης ΒιοΚλινικής Θεσσαλονίκης

            

03/01/22 ━━   4 min read

Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ονομάζεται η επαναλαμβανόμενη ροή του περιεχομένου του στομάχου (φαγητό, γαστρικό οξύ κ.α.) προς τον οισοφάγο ή και στον φάρυγγα, που προκαλεί βλάβες στο επιθηλιακό τοίχωμα του οισοφάγου και συμπτώματα όπως αδιαθεσία, πόνο και κάψιμο / καούρα στον θώρακα (heartburn), δυσπεψία, κάψιμο ή αίσθηση κόμπου στον λαιμό, δυσκαταποσία και δυσφαγία, έμετος, βραχνή φωνή ή ανεξήγητος βήχας, καθώς και όξινη / πικρή γεύση στο στόμα.

Η ΓΟΠ μπορεί να διερευνηθεί ενδοσκοπικά (γαστροσκόπηση). Εάν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω επιπλοκές (π.χ. οισοφαγίτιδα) και αναμφισβήτητα πλήττει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ατόμου.

Πιθανά αίτια ΓΟΠ

Η ΓΟΠ μπορεί να οφείλεται:

  • Στις διατροφικές επιλογές: Αυξημένη κατανάλωση λίπους, καρυκευμάτων, όξινων τροφίμων, σοκολάτας, καφέ, αλκοόλ, αναψυκτικών, όξινων χυμών, αλλά και τα μεγάλα γεύματα ή τα γεύματα πριν την κατάκλιση έχουν συνδυαστεί με την εμφάνιση της ΓΟΠ.
  • Στη φαρμακευτική αγωγή: Μερικά φάρμακα όπως η ασπιρίνη, κάποια αντιφλεγμονώδη και ορισμένα παυσίπονα μπορεί να εντείνουν τα συμπτώματα της ΓΟΠ.
  • Σε διαφραγματοκήλη, όπου τμήμα του στομάχου μπαίνει μέσα στη θωρακική κοιλότητα μέσω του διαφράγματος, το οποίο διαχωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά. Αυτό μπορεί να προκαλέσει και να εντείνει την συμπτωματολογία της ΓΟΠ.
  • Σε καταστάσεις υγείας όπως ο χρόνιος βήχας, η δυσκοιλιότητα, η χρόνια αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση στην άρση βάρους, σκληρόδερμα, νόσοι του κολλαγόνου και το σύνδρομο Zollinger-Ellison που χαρακτηρίζεται από αυξημένη οξύτητα των γαστρικών υγρών.
  • Στην ανατομία του σώματος και σε συνδυασμό πάντα και με άλλους παράγοντες κινδύνου, η ΓΟΠ είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί.
  • Στο στρες, το οποίο εντείνει τα συμπτώματα παλινδρόμησης (χρόνια ΓΟΠ).
  • Στο κάπνισμα, το οποίο μπορεί να χαλαρώσει τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα, με αποτέλεσμα την ευκολότερη παλίνδρομη πορεία των γαστρικών οξέων ή της τροφής.
  • Στην εγκυμοσύνη: Οι ορμονικές μεταβολές επίσης επηρεάζουν τους μύες του πεπτικού σωλήνα, ενώ παράλληλα αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση καθώς το έμβρυο μεγαλώνει.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως το υπέρβαρο και η παχυσαρκία, που συσχετίζονται με λανθασμένες διατροφικές συνήθειες και απουσία σωματικής δραστηριότητας, σχετίζονται άμεσα με την ανάπτυξη της ΓΟΠ.

Διατροφική αντιμετώπιση της ΓΟΠ

Για τη διατροφική αλλά και πολύπλευρη αντιμετώπιση της ΓΟΠ, συστήνεται:

  • Απώλεια βάρους σε περίπτωση υπέρβαρου ή παχυσαρκίας, και βελτίωση διατροφικών συνηθειών.
  • Πολλά και μικρά γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας
  • Μάσηση με αργό ρυθμό.
  • Κατανάλωση τροφής σε αυστηρά καθιστή θέση.
  • Αποφυγή της κατάκλισης για 2-3 ώρες μετά το γεύμα, ανεξαρτήτως εάν θα κοιμηθείτε ή όχι.
  • Αποφυγή γευμάτων πολύ αργά το βράδυ.
  • Ελαφριά ανύψωση της κεφαλής κατά τον ύπνο.
  • Αποφυγή στενών ρούχων.
  • Διακοπή του καπνίσματος.
  • Διαχείριση και καταπολέμηση του στρες.
  • Προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής που προκάλεσε την παλινδρόμηση ή σύσταση φαρμακευτικής αγωγής προς ανακούφιση των συμπτωμάτων, από τον ιατρό.
  • Ένταξη της σωματικής δραστηριότητας στην καθημερινότητα, όχι όμως κοντά στα γεύματα.

Εστιάζοντας στη διατροφική παρέμβαση, οι συνιστώμενες αλλαγές στον τρόπο διατροφής υπό την επίβλεψη διαιτολόγου-διατροφολόγου περιλαμβάνουν συν τις άλλοις και την αποφυγή κάποιων τροφίμων, κατά κύριο λόγο τις περιόδους έξαρσης.

Συγκεκριμένα, τα παρακάτω τρόφιμα σημειώνονται προς αποφυγή:

  • Λίπος, λιπαρά τρόφιμα και τηγανητά φαγητά
  • Όξινες τροφές όπως ντομάτα, σάλτσες ντομάτας, εσπεριδοειδή και χυμοί αυτών κ.α.
  • Καρυκεύματα, ιδίως σε μεγάλη ποσότητα
  • Σοκολάτα, σιροπιαστά γλυκά
  • Καφές
  • Αναψυκτικά
  • Αλκοόλ, ιδίως σε μεγάλη ποσότητα
  • Δυόσμος, μέντα, σκόρδο και  κρεμμύδι

Στον παρακάτω πίνακα μπορείτε να δείτε αναλυτικά ανά ομάδα τροφίμων αυτά που πρέπει να αποφεύγετε και τις τροφές που μπορείτε εναλλακτικά να καταναλώνετε:

Ομάδες τροφίμων Αποφυγή Προτίμηση
Φρούτα Εσπεριδοειδή Όλα εκτός από τα εσπεριδοειδή
Λαχανικά Ντομάτα, τηγανητά, με κρέμα Βραστά, ψητά, ωμά λαχανικά χωρίς προσθήκη μπαχαρικών ή κρέμας
Δημητριακά, άμυλο Τηγανητά ή μαγειρεμένα με πολύ λίπος ή ντομάτα (π.χ. πουρές με βούτυρο ή πατάτες τηγανητές ή μακαρόνια με κρέμα γάλατος) Όλα τα υπόλοιπα
Κρέας, ψάρι Λιπαρά, προϊόντα κρέατος/ ψαριού (αλλαντικά, λουκάνικα, παστά), τηγανητά, μαγειρεμένα με πολύ λίπος ή ντομάτα Άπαχα ψητά, βραστά ή μαγειρευτά κρέατα/ ψάρια
Γαλακτοκομικά Πλήρη σε λιπαρά Χαμηλά σε λιπαρά
Γλυκά Σοκολάτα, σιροπιαστά, γλυκά πλούσια σε λιπαρά Γλυκά με λίγα λιπαρά, παγωμένο γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά με φρούτα, ζελέ φρούτων (όχι εσπεριδοειδών)
Λίπη Μεγάλες ποσότητες ζωικών ή φυτικών λιπών Μικρές ποσότητες κυρίως ελαιόλαδου
Αφεψήματα Δυόσμος, μέντα, καφές, μεγάλη ποσότητα αλκοόλ (ιδίως μπύρα), χυμοί εσπεριδοειδών, αναψυκτικά με ανθρακικό Χυμοί μη όξινων φρούτων, τσάι ή αφεψήματα βοτάνων χωρίς καφεΐνη (όχι μέντα)

Εάν υπάρχουν διατροφικές δυσκολίες, απευθυνθείτε στους κλινικούς διατροφολόγους του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, για τη βελτίωση του βάρους, της θρέψης και των διατροφικών συνηθειών, προς υποστήριξη της διαχείρισης της νόσου.

Πηγές:

Τσαγκατάκη Τσιρίγγα Μελίνα, MSc 

Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος 

Επιστημονική συνεργάτης Βιοκλινικής Αθηνών 

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος & Βιολόγος

Υπεύθυνη Bioiatriki+ Nutrition, Θεσσαλονίκη

Επιστημονική Συνεργάτης ΒιοΚλινικής Θεσσαλονίκης